Het villapark bij Tynaarlo: akker, tuindorp en boschvilla's
Plek met een verhaal·Later gebruik
Aan de oostkant van het spoor bij Tynaarlo, voorbij het hunebed en naast de Adderhorst, ligt de straat Villapark. Dit was in de jaren twintig heide van de gemeente Vries. Voordat er een villa stond, had de gemeente er andere plannen mee.
Eerst moest het akker worden. Onder burgemeester Aalfs kocht de gemeente hier zes bunder grond om te ontginnen. Aalfs liet de eerste akker langs de straatweg bewerken. Het liep uit op een mislukking die de gemeente volgens een terugblik uit 1941 "schatten gelds" kostte. Toen zocht de raad een andere bestemming. Er werd gedacht aan een kindersanatorium.
Daarna kwam het tuindorp. In maart 1927 schreef de krant dat de raad al had ingestemd. Dicht bij het station Vries zouden een zestigtal villa's en landhuisjes komen. Stedelingen konden er hun vakantie doorbrengen, of er het hele jaar buiten wonen. In 1928 sprak de Groningse hoogleraar Van Veldhuizen over "een groot driehoekig terrein ten Oosten van het spoor", gekocht voor een tuindorp met bosjes en vijvers. Ir. Mulock Houwer, directeur van Gemeentewerken in Groningen, tekende het ontwerp. In 1934 heette dat plan achteraf "wat al te grootsteedsch". De terugblik van 1941 noemt het een tuindorp voor arbeiders. Voor wie het bedoeld was, verschilt dus per bron.
In april 1930 brandde de heide grotendeels af. De krant noemde het terrein "gemeentegrond, die bestemd is voor het tuindorp Zeegse". Omwonenden hielden het vuur vlak voor de Adderhorst tegen. Een sneeuwbui doofde de laatste resten. Het tuindorp kwam er niet.
Het volgende idee kwam van burgemeester D. W. Molhuysen. Hij wilde een park waarin Groningers een villa konden bouwen, midden in het natuurschoon. De Heidemaatschappij richtte het terrein in werkverschaffing in. De heide bleef zoveel mogelijk liggen, er kwam bos bij, twee plassen werden uitgediept tot vijvers en er kwamen brede zandwegen. Rond 1933 werden de eerste percelen verkocht, met voorwaarden. Elk perceel moest 30 à 40 are groot zijn, met één gezinsvilla. Nering of bedrijf mocht er niet komen, zodat er ook geen theehuisjes kwamen. In 1934 zag men uit de trein al enkele villa's verrijzen. Ter plaatse stond een bord: "Boschvillabouw".
In 1941 stonden er acht villa's, gebouwd door Groninger intellectuelen en zakenlieden. Het terrein heette toen het natuurpark van Tinaarlo. Twee artikelen uit dat jaar schrijven dat Drenthe het park bezat. Andere spreken over de gemeente als verkoper.
Of de straat Villapark op dit park ligt, zeggen de gelezen krantenartikelen niet met zoveel woorden. Het rust op de ligging bij het hunebed en de Adderhorst. Het Drents Archief bewaart ook afbeeldingen van woningen "in het Villapark te Tynaarlo", de oudste uit de periode 1930–1956. De stip staat midden op die straat.
Bekijk deze plek op de kaart →
Op de achtergrond: de luchtfoto van deze plek (PDOK).
Gegevens
- Ligging
- 53.07211, 6.63011
- Gebied
- Tynaarlo
- Zekerheid van de ligging
- midden
In de buurt
De AdderhorstOp de dalrand van het Zeegserloopje liggen tien grafheuvels bij elkaar; onderzocht is er geen, maar juist de groep wijst op de ijzertijd.200 m- Professor van AdderhorstDe Groningse hoogleraar A. van Veldhuizen kocht in 1916 bos, wei en heide bij Zeegse, noemde het Adderhorst en liet het bewust verwilderen.260 m
- Hunebed D6aD6a bij Tynaarlo is een verdwenen hunebed dat Van Giffen in 1928 voor twee aanzag; hij nummerde het D6e en D6f.290 m
Hunebed D6Hunebed D6 bij Tynaarlo is zo gaaf gebleven dat alle dekstenen nog op hun oorspronkelijke plaats liggen; de Staat kocht het in 1879.290 m
Grafheuvels ZeegserloopjeOp de dalrand van het Zeegserloopje liggen twee grafheuvels: de noordelijke zwaar vergraven, de zuidelijke bij het Witveen in 2000 hersteld.500 m
≈ Goudschat van ZeegseBij Zeegse vonden twee detectorzoekers in 2014 zevenenveertig gouden solidi uit de zesde eeuw, naar gewicht de grootste van Nederland.740 m- Von Dülmen KrumpelmannAan de Zeegsersteeg bouwde schilder Von Dülmen Krumpelmann in 1926 zijn huis; hij kwam in 1917 naar Zeegse en overleed er in 1987.820 m
- ZeegseZeegse ligt tussen de Noorderesch en de Zuideresch op de rand van het beekdal; de landschapsbiografie dateert de nederzetting in de vierde tot vijfde eeuw.1,3 km
- Aardewerk voetbalveldBij de aanleg van het voetbalveld van Tynaarlo kwam in 1981 veel aardewerk boven; het beschermde terrein ligt naast het veld, waar de grond nog ongeroerd is.1,3 km
Paviljoen DuinoordIn 1925 opende paviljoen Duinoord in Zeegse, naast het oudere café Berg en Dal; Groningse scholen kwamen er per trein op schoolreis.1,4 km
Hemelsbreed gemeten, van dichtbij naar ver. Verschuif de band naar rechts voor de volgende.
Bronnen
- Delpher (Koninklijke Bibliotheek) (1)
- Delpher (Koninklijke Bibliotheek) (2)
- Delpher (Koninklijke Bibliotheek) (3)
- Delpher (Koninklijke Bibliotheek) (4)
- Delpher (Koninklijke Bibliotheek) (5)
- Delpher (Koninklijke Bibliotheek) (6)
- Delpher (Koninklijke Bibliotheek) (7)
- Delpher (Koninklijke Bibliotheek) (8)