Vermoedelijk jachthuis van stadhouder Hendrik Casimir II

Op dit perceel ten westen van Anloo, bij het Anloërdiepje, is boven de grond niets te zien. Toch plaatst Historisch Anloo hier een jachthuis uit de zeventiende eeuw. Op een hoogtekaart verraadt zo'n plek zich soms met een vaag rechthoekig hoogteverschil.

Het begon in een bibliotheek in Brussel. Daar vond een kennis van een van de vrijwilligers een zeventiende-eeuwse kaart van het noorden van Nederland, met bij Anloo de aanduiding "Jachthuis van de prinsen van Nassau" en een klein gebouwtje aan de westkant van het dorp. Een tweede aanwijzing kwam uit Tresoar in Leeuwarden. In een militair verslag uit 1693 meldt een kapitein een vaandrig die niet kon meedoen aan de oefeningen. Hij was "zittend in de deur van het jachthuis bij Anloo" door de bliksem getroffen.

Waar precies dat jachthuis stond, wees een vierkante sloot aan. Staatsbosbeheer gaf toestemming om te boren. In de boringen zat veen, op een plek waar dat volgens de geologie van de Hondsrug niet hoort. De onderzoekers lezen dat als een oude, door mensen gegraven gracht. Er kwamen ook stukjes baksteen mee naar boven. Daarna stuurde een archeologisch team met grondradar pulsen de bodem in. De reflecties waren rond en vierkant, op dieptes van vijftig centimeter tot bijna twee meter, en rond het perceel tekende zich een gracht af. Vooral de vierkante vormen lijken op funderingen.

Historisch Anloo leest het gebouw als een jachthuis van Hendrik Casimir II van Nassau-Dietz, stadhouder in het Noorden. Oud-rijksarchivaris Paul Brood houdt het op een andere eigenaar. Volgens hem is het aannemelijker dat het jachthuis van de adellijke familie Ellents was, die in Anloo havezaterechten bezat. Hendrik Casimir II had hier jachtrechten en kan van een bestaand Ellents-jachthuis gebruik hebben gemaakt. Voorzitter Henk Muller vermoedt daarnaast dat er rond 1100 of 1200 een spieker stond, een graanopslag met een sloot ertegen de muizen. Het jachthuis kan later op die fundering zijn gebouwd. Het is een vermoeden.

De baksteen was in september 2025 nog niet gedateerd, en daar hangt veel aan. Muller zei het zelf: blijken de stenen uit 1920 te komen, dan is het een misser. Voor verder onderzoek is toestemming nodig, want het perceel ligt in Natura 2000-gebied. Aan de Gasterenseweg staat sinds die maand een zuil van cortenstaal, 2,20 meter hoog, die naar het onderzoek verwijst.