Het Bolleveen bij Taarlo

Aan de westkant van Taarlo ligt het Bolleveen, een klein veentje dat in het landschap duidelijk herkenbaar is als een scherp begrensde, ronde kom. De landschapsbiografie rekent de veentjes tot de offerveentjes. Ze liggen vrijwel allemaal aan de noordzijde van de nederzetting waar ze bij horen.

Uit dit veentje kwam een reeks vondsten uit ruwweg de tweede tot de vijfde eeuw na Christus: complete aardewerken potten, schoenen, haar, runderhoorns en andere delen van dieren, een houten bak en een onafgewerkt exemplaar, halffabricaten van wagenwielen en zelfs een compleet spaakwiel. In mei 1917 vond een arbeider bij het turfgraven op anderhalf tot twee meter diepte een volwassen rund, met de organen, de beenderen en het haar nog te onderscheiden.

Omdat pollen en heide onder de poten de diepte in waren getrapt, nam men aan dat het dier er levend in was geraakt. Hoe oud het was, zegt het bericht niet. In mei 1934 kwam er bij het turfgraven nog iets bij. Op zo'n 1,7 meter diepte in het blauwveen vond eigenaar Roelof Mulder een met de bijl bewerkt blok hout, vermoedelijk iep. Eronder lag een grote gladwandige urn uit de eerste eeuwen van onze jaartelling. Via kapitein H. Bellen kwam de vondst in het Asser museum. De mensen voor wie het veentje zo belangrijk was, woonden in de omgeving van het huidige dorp. Er zijn sterke aanwijzingen dat ten zuiden van het veen grafheuvels hebben gelegen. Let op de naam: het boek onderscheidt dit Bolveen bij Taarlo van het Bolleveen bij Midlaren, waar twee houten wagenwielen uit het late neolithicumLate neolithicumca. 2800 tot 1900 v.Chr., de enkelgraf- en klokbekercultuurMeer over deze periode uit kwamen.

Niet de omvang maakt het veentje bijzonder, maar de ouderdom. Veel van deze laagtes zijn aan het einde van de laatste ijstijd gevormd en sindsdien niet of nauwelijks drooggevallen, waardoor zich laag voor laag veen en pollen konden ophopen. Stuifmeelkorrels van bomen, grassen en kruiden zijn zo bewaard gebleven, en door die pollen te onderzoeken kunnen wetenschappers reconstrueren welke planten hier groeiden en hoe het klimaat veranderde. Een pollenanalyse uit 1977 liet zien dat het Bolleveen veen bevat uit het preboreaal en het boreaal, de eerste millennia na de laatste ijstijd, toen het landschap veranderde van een koude, open omgeving naar een warmer en bosrijker landschap.

In 2009 werd het veentje opnieuw onderzocht. Vooral in het oostelijke deel bleken nog onverstoorde veenlagen aanwezig, en gezien de vele vondsten die hier eerder zijn gedaan is de kans groot dat de bodem nog meer informatie bevat. Het veen oogt goed doorwaterd en lijkt weinig te hebben geleden onder verdroging. En zolang de lagen nat blijven, blijven pollen en andere organische resten goed bewaard.

Onder het oppervlak ligt daarmee een natuurlijk archief waarin duizenden jaren geschiedenis van planten, klimaat en landschap zijn opgeslagen.