Celtic field bij Balloo

Aan de zuidkant van de heide van het Balloërveld ligt een celtic field, een raster van akkertjes van 20 tot 40 meter, met lage aarden wallen eromheen. Het rapport dat de Drentse celtic fields in 2009 waardeerde, rekent het met het Noordsche Veld bij Zeijen tot de twee best bewaarde van Noordwest-Europa. Bij Zeijen zijn de wallen gerestaureerd. Hier zijn ze ongerestaureerd nog goed te zien. Op de heide is het patroon nog goed te begrenzen; op de akker ten zuidoosten, waar luchtfoto's ooit lijnen lieten zien, is tot in de ondergrond geploegd en zijn ze weg.

Celtic fields werden vanaf de late bronstijdLate bronstijd1200 tot 800 v.Chr.Meer over deze periode aangelegd. De meeste waren in gebruik tot en met de midden-ijzertijdMidden-ijzertijd500 tot 250 v.Chr.Meer over deze periode, een enkele tot in de Romeinse tijdRomeinse tijd12 v.Chr. tot ca. 450 na Chr.Meer over deze periode. Een datering van dit complex zelf is er niet.

Lang is gedacht dat de wallen vanzelf groeiden, doordat boeren eeuw na eeuw stenen, onkruid en uitgeputte grond naar de rand van de akker brachten. Bij Zeijen, even buiten dit gebied, zijn zulke wallen doorgegraven. Daar klopt het niet. De wallen werden bewust opgeworpen, bewerkt en bemest, vat het rapport van 2009 dat onderzoek samen. Een opgraving in 2010 vond maar een tiende van de stenen in de wal, en geen enkele groter dan 10 centimeter. De wal bestond uit zand met scherven, houtskool en mest, deels van elders aangevoerd. Of het op het Balloërveld net zo ging, is niet onderzocht. Waarom de akkers uiteindelijk zijn verlaten staat evenmin vast. De reden wordt gezocht in een uitgeputte bodem en een stijgend grondwater.

Er is hier ook gegraven, en dat leverde weinig op. Van Giffen deed het in de jaren '30 en vatte het resultaat zelf zo samen: "Terloops zij slechts opgemerkt, dat onze gravingen daarin weinig vermeldenswaardigs aan het licht gebracht hebben. Alleen bewezen zij ook hier weer, dat de bedoelde legerplaats door walletjes verkaveld bouwland voorstelt." Dat laatste woord, legerplaats, was toen de gewone Nederlandse naam voor een celtic field, en het heeft niets met soldaten te maken: het is hetzelfde leger als in hazeleger, een verblijfplaats. In 1962 heeft M. Müller-Wille samen met het Groningse instituut delen van dit celtic field in het terrein opgemeten – een halve eeuw voordat de hoogtemeting het in één keer zichtbaar maakte.

Zet in het kaartmenu de hillshade uit en alleen het local relief model aan: dan komt de honingraat het duidelijkst tevoorschijn.